Ds Edo Laseur schrijft voor de regionale kranten regelmatig een column.
Onderstaande editie is eind september gepubliceerd in De Stier, de Cuijkse krant.
Knipoog van Boven
Wat is waarheid?
In de journalistiek geldt een belangrijke regel: “Eerbied voor waarheid en voor het recht van het publiek op waarheid is de eerste plicht van de journalist.” Maar nergens is dit zo moeilijk vol te houden als op het slagveld. Zoals men zegt: “In tijden van oorlog is de waarheid het eerste slachtoffer.” Tijdens conflicten heeft iedereen zijn eigen waarheid. En dikwijls blijken die versies pas later te verschillen. De waarheid van de overwinnaar wijkt vaak af van die van de slachtoffers.
Ons waarheidsvooroordeel
De psycholoog René Diekstra (geb.1946) noemt iets wat wij allemaal hebben een ‘waarheidsvooroordeel’. We geloven in eerste instantie wat we horen of zien – en vaak kiezen we het negatiefste beeld. Social media versterken dit effect: herhaling maakt iemand sneller ‘schuldig(er)’ in onze ogen. Hoewel in de wet geldt dat iemand onschuldig is tot het tegendeel bewezen is, blijkt in de praktijk vaak het omgekeerde. Zelfs na bewezen onschuld blijft het moeilijk toe te geven dat we ons vergist hebben.
De vraag van Pilatus
De vraag “Wat is waarheid?” is al eeuwen oud. Pilatus stelde die bij het proces tegen Jezus. Pilatus’ militaire loopbaan is relatief niet ver van Ceuclum (Cuijk) begonnen. Tijdens veldslagen in Germania in de jaren 9 en 14 klom hij op van centurio tot tribuun. Zijn woorden klinken nog steeds modern. Ook wij vragen ons af wat waarheid is. Zeker zodra iemand als Jezus zegt: “Ik ben de waarheid, die vrijmaakt (Joh.14:6; 8:32).” In een tijd waarin relativisme vaak wordt geprezen, klinkt zo’n aanspraak gedurfd. De Britse schrijver C.S. Lewis (1898-1963) zei erover: je moet kiezen. Jezus was òf de Zoon van God, òf een dwaas, òf iets ergers.
Eerbied voor de waarheid
Eerbied voor de waarheid blijft een uitdaging – voor journalisten, voor de samenleving en voor ons persoonlijk leven. Het besef dat waarheid kostbaar is, is juist in verkiezingstijd misschien wel de belangrijkste ‘knipoog van Boven’ voor een goed leven op aarde.
Edo Laseur, predikant van de Protestantse gemeente Uden/Veghel/Cuijk
